SANKTUARIUM PASYJNO-MARYJNE

HISTORIA KALWARYJSKIEGO SANKTUARIUM

 

Historia samego Sanktuarium Kalwaryjskiego związana jest z piękną legendą. Pod koniec XVI wieku na zamek lanckoroński, wybudowany na wyniosłym wzgórzu wprowadził się Mikołaj Zebrzydowski. Z okien zamku doskonale widoczna była góra Żar i jak głosi legenda w Wielki Czwartek wieczorem Zebrzydowski wraz ze swoją małżonką Dorotą ujrzeli trzy czerwone krzyże jaśniejące na stokach Żaru. Zjawisko uznano za cudowne i w tym miejscu Zebrzydowski postawił dla upamiętnienia tego zdarzenia trzy krzyże. Faktem jest, że wybudował także niewielką pustelnię na skraju góry, a w późniejszym czasie Kościołek Ukrzyżowania. Inspiracją do budowy Dróżek Kalwaryjskich stało się dzieło Chrystiana Andrychomiusza o Jerozolimie, po przeczytaniu którego Zebrzydowski dopatrzył się na swoich ziemiach uderzającego podobieństwa do położenia Ziemi Świętej. Przywiezione przez dworzanin Hieronim Strzała modele kaplic z jego półtorarocznej podróży do Jerozolimy stały się wzorem do budowy poszczególnych kaplic. W 1602 roku Mikołaj Zebrzydowski wystawił akt fundacyjny  klasztoru i kościoła dla krakowskich bernardynów, których wybrał na opiekunów przyszłej Kalwarii. Budowę klasztoru rozpoczęto w 1604 roku wg projektu jezuity Jana Marii Bernardoniego oraz złotnika flamandzkiego Pawła Baudarta. Przy projektowaniu Dróżek uczestniczył również matematyk o. Feliks Żebrowski, który wymierzył odległości pomiędzy poszczególnymi kaplicami. Na pobliskich wzgórzach i w dolinach odwzorowano więc odległą Jerozolimę, a swoje miejsce zajęła m.in. Golgota, Góra Oliwna, Syjon czy Cedron. Po Mikołaju Zebrzydowskim kolejnym wielkim fundatorem Kalwarii był jego syn Jan, który przystąpił do znacznej rozbudowy Dróżek, w dalszej kolejności Michał Zebrzydowski, którego najbardziej znanym dziełem było wybudowanie kaplicy na wzór Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu, gdzie w późniejszym czasie umieszczono cudowny obraz Matki Bożej Kalwaryjskiej. Ostatnią ważna fundatorką zostaje Magdalena Czartoryska i to za jej sprawą do kościoła Matki Boskiej Anielskiej dobudowano obecną nawę główną.Klasztor OO Bernardynów jest obok Jasnej Góry najważniejszym sanktuarium w Polsce,   w 1999 roku jako Zespół Kulturowo-Krajobrazowy Kalwarii Zebrzydowskiej został wpisany na Światową Listę Dziedzictwa UNESCO.

 

 

KULT  MARYJNY

 

Kalwaria Zebrzydowska od pokoleń jest niezwykłym miejscem oddawania czci Matce Najświętszej. Historia dowodzi, że już w 1613 roku odprawiano „Drogę współcierpienia Matki Bożej”. Przez pierwsze 40 lat istnienia sanktuarium kalwaryjskiego dużą czcią wiernych cieszyła się figurka Matki Boskiej Anielskiej, znajdująca się w głównym ołtarzu, zakupiona w Loretto przez samego Mikołaja Zebrzydowskiego. Kult Maryjny zaczął intensywnie się rozwijać od roku 1641, gdy w sanktuarium znalazł się obraz Matki Bożej, podarowany bernardynom przez Stanisława z Brzezia Paszkowskiego, właściciela pobliskiej Kopytówki. W dzień znalezienia Krzyża 3 maja 1641 roku żona Stanisława zauważyła dziwne zjawisko. Krwawe łzy kapały z oczu Maryi, a na podłodze widniały krwawe ślady. Zjawisko uznano za cudowne, a obraz otoczono szczególną czcią i umieszczono w bocznej kaplicy. W 1887 roku wizerunek Kalwaryjski został uroczyście ukoronowany przez biskupa krakowskiego Albina Dunajewskiego. Wyrazem wdzięczności Jana Pawła II dla Madonny Kalwaryjskiej jest natomiast złota papieska róża, złożona w dniu 10 czerwca 1979 roku na krakowskich Błoniach, w trakcie uroczystości  setnej Rocznicy Koronacji Cudownego Obrazu.

 

 

UROCZYSTOŚCI  MARYJNE

 

Największe i najbardziej uroczyste święta maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej: Matki Bożej Anielskiej – 2 sierpnia Narodzenia Matki Bożej – 8 września Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – 15 sierpnia Uroczystość Wniebowzięcia jest jedną z największych tego rodzaju w Polsce. Odpust rozpoczyna się we wtorek, jednak główne uroczystości odbywają się w piątek i niedzielę. Szczególny charakter ma procesja Zaśnięcia Matki Bożej oraz procesja Wniebowzięcia  i Triumfu Matki Bożej. Bierze w nich udział wiele asyst, ludowych zespołów w strojach regionalnych, grup pielgrzymkowych przybyłych z różnych stron kraju, poprzedzielanych orkiestrami, które przygrywają podczas procesji.

 

 

KULT MĘKI PAŃSKIEJ

 

Kult męki Pańskiej sięga czasów powstania pierwszych budowli kalwaryjskich. Główną formą pobożności pasyjnych od kilku wieków są nabożeństwa dróżkowe Pana Jezusa. Już w 1611 roku został wydrukowany podręcznik kalwaryjskich modlitw. Istnieje specjalny scenariusz tego nabożeństwa, składający się z odpowiednich rozmyślań, modlitw i pieśni odmawianych lub śpiewanych kolejno przy 28 stacjach Męki Pańskiej. Obchód pasyjny Wielkiego Tygodnia nabrał w połowie XVII wieku charakteru Misterium Męki Pańskiej. Rozpoczyna się w Niedzielę Palmową wjazdem Pana Jezusa na osiołku do Jerozolimy, a kończy w Wielki Piątek Liturgią Męki i Śmierci Pana Jezusa. Kalwaryjskie misterium Męki Pańskiej jest obrazowym przedstawieniem tego, o czym pisze Ewangelia.

 

 

DRÓŻKI KALWARYJSKIE

 

Dróżki kalwaryjskie obejmują 41 kościołów, kaplic i innych obiektów sakralnych, rozłożonych na obszarze 6 km2, o łącznej długości 5km. Wszystkie obiekty podzielone są na dwa rodzaje dróżek: Dróżki Pana Jezusa i Dróżki Matki Boskiej. Dróżki Pana Jezusa obejmują 28 stacji w 24 obiektach. Dzielą się na dwa odcinki: Pojmania (od Kaplicy Ogrojca do Kościoła Ratusz Piłata) i Drogi Krzyżowej (od Kaplicy Ratusz Piłata do Kościoła Grobu Chrystusa). Dróżki biegną zgodnie z ruchem wskazówek zegara i zgodnie z przyjętą numeracją obiektów ( w przeciwieństwie do Dróżek Matki Boskiej). Dróżki Matki Boskiej obejmują 24 stacje w 21 obiektach. Dzielą się na trzy odcinki: Boleści Matki Boskiej (od Kaplicy Matki Bożej Bolesnej do Kaplicy Wieczernika), Zaśnięcia lub Pogrzebu Matki Boskiej (od Kościoła Dom Matki Bożej do Kościoła Grobu Matki Bożej) i Wniebowzięcia lub Triumfu (od Kościoła Grobu Matki Bożej do kościoła głównego).  Specyfiką kalwaryjską jest praktykowanie nabożeństwa „Dróżek Pana Jezusa” oraz „Dróżek Matki Bożej” za zmarłych. Zwyczaj ten ukształtował się w połowie XVII wieku i po dzień dzisiejszy jest praktykowany.

 

Kontakt

Klasztor oo. Bernardynów

ul. Bernardyńska 46

34-130 Kalwaria Zebrzydowska

tel.(033)876-63-04

876-54-99

876-53-01

e-mail:  info@kalwaria.eu